Đây là đề cương cho cuốn tiểu thuyết:
NẮNG RỌI NON CAO
Tác giả : Bế Mạnh Đức
Tóm tắt:
Câu chuyện đưa ta trở về một thời kỳ đầy biến động
của đất nước, ấy là những năm cuối thế kỷ 19, khi triều đình nhà Nguyễn đang đi
vào giai đoạn thoái trào, người Pháp đã chiếm gần trọn giang sơn mà vua quan
chỉ biết bó tay ngồi nhìn. Cùng với những sỹ phu có chung chí hướng; không chịu
nhục mất nước, cam tâm làm nô lệ cho ngoại bang, ông đã dựng cờ nghĩa, tập hợp
dân binh đứng lên chống giặc. Ông là Hoàng
Đình Kinh, người con anh dũng của xứ Lạng.
Chủ nghĩa yêu nước là tâm điểm của câu chuyện và cũng
chính là hình ảnh được khắc họa xuyên suốt cuộc đời vị thủ lĩnh này, ông cũng
đã truyền được cảm hứng cho những người đi theo có chung một lý tưởng cao đẹp, đó là dấn thân để cứu nước.
Cuốn tiểu thuyết này dự kiến có 7 chương, với độ
dài khoảng trên 300 trang sách, cụ thể như sau:
CHƯƠNG I - KHÍ PHÁCH ANH HÙNG
Chương
này nói về tuổi thơ, về sự định hình trong tính cách của người mang chí lớn, những
việc làm, hành động, quan điểm khác người của một bậc quân tử…Về nhân thân bao
gồm có cha mẹ, anh em, bè bạn những nhân vật gần gũi và về vùng đất nơi ông
sinh ra ( Tổng Thuốc sơn ). Những nền tảng vững chắc, đã được chuẩn bị cho một
nhân vật đặc biệt sẽ xuất hiện nơi đây.
Cũng có điểm xuyến một vài nét tâm linh, những
hiện tượng lạ thường khi ông sinh ra. Vd:
( Từ trước khi mang thai, có thầy địa lý khi đi ngang qua tư dinh của cha ông
sau khi xem phong thủy đã tiên đoán việc ông ra đời và trở thành một nhân vật
khác thường ).
Chương này nói về việc ông được hưởng một sự giáo
dục khá đầy đủ bao gồm cả văn lẫn võ ( cha ông đã mời nhiều danh sỹ, võ sư nổi
tiếng đến nhà làm môn khách cũng là để dạy dỗ con của mình – cũng có khi mời
nhầm kẻ bất tài, hám lợi…) Ông còn được thụ hưởng một tư tưởng đúng đắn từ
những bậc tiền bối truyền lại, ấy là lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc.
Ở chương này cũng đề cập đến tình hình thời cuộc
khi ấy, lúc nhà Nguyễn đang bắt đầu có những nhượng bộ trước giặc Pháp, và phản
ứng của nhân sỹ cả nước trước sự nhu nhược của triều đình. Nói đến sự liên quan
của tàn quân thuộc phong trào Thái Bình
Thiên Quốc, đối với miền biên viễn nước ta. Bọn
chúng, vì thiếu đói nên đã tiến hành cướp bóc, nhũng nhiễu dân ta, vì vậy, nhiều nơi đã tổ chức vũ trang chống lại bọn phỉ này.
Hoàng Đình Kinh là một trong số những người như thế, ông tổ chức dân binh, rào làng lập thành lũy, huấn
luyện trai tráng chống trả anh dũng nhiều cuộc vây hãm cướp phá mà bọn chúng gây ra ở tổng Thuốc Sơn.
Theo
thời gian uy
tín của ông ngày một lên cao trong dân chúng cũng như đối với triều đình nhà
Nguyễn lúc bấy giờ. Tư chất của người thủ lĩnh cũng ngày càng bộc lộ trong ông.
CHƯƠNG II - CHUYẾN ĐI XA
Chương
này nói về những năm tháng bước vào tuổi trưởng thành của ông, với một ý chí
mãnh liệt, tấm lòng yêu nước sâu sắc, cộng với nỗi lòng của người trượng phu
trước cảnh lầm than đói khổ của dân chúng khi đất nước bị quân thù dày xéo,
trong lúc tầng lớp quan lại hèn nhát thì quay ra đàn áp sỹ phu.
Dù là Cai
Tổng Thuốc Sơn nhưng ông vẫn cảm thấy mình chưa đủ vững vàng cũng như kinh
nghiệm thực tiễn vì vậy Hoàng Đình Kinh đã quyết định cùng với một gia nhân
thân tín thực hiện một chuyến đi vào trong giang hồ. Mục đích của ông là để tìm
hiểu một cách cụ thể tình hình đất nước cũng như thái độ của dân chúng, đặc
biệt là mong tìm được những người có cùng chí hướng với ông.
Có
một nhân vật không thể không nhắc đến đó là người em trai không kém phần tài
giỏi của ông, Hoàng Đình Hai – Cai Hai. Trước khi lên đường, hai anh em đã có nhiều buổi trò chuyện sâu sắc cũng là những lời dặn dò lẫn
nhau cho những ngày dài phía trước, Cai Kinh thậm chí còn nói đến việc nếu ông
không trở về vì số phận thì Cai Hai sẽ thay ông gánh vác gia đình, họ tộc…Và
chính Cai Hai, là người sau này sẽ đóng một vai trò không thể thiếu trong suốt
những năm kháng Pháp của Hoàng Đình Kinh.
Ông
đã đi hầu khắp các vùng đất ở phía Bắc nước Việt, đã gặp gỡ với nhiều hạng
người, chứng kiến cũng như bị rơi vào nhiều tình huống khác nhau trong suốt
cuộc hành trình. Trong chuyến đi này ông đã kết giao được với nhiều nhân tài,
học hỏi được nhiều kiến thức cả văn lẫn võ. Trong đó phải kể đến một cao đồ
của chùa Thiếu Lâm vì chạy nạn mà phải ẩn cư trong thành Hà nội với nghề xay đậu
hũ. Tên người này là Lâm Cang, sau theo
về với nghĩa quân giữ vai trò của một người huấn luyện quyền thuật cho đơn vị
đặc biệt của nghĩa quân.
Một
người nữa mà ông tình cờ gặp trong một chiếu chèo ở đất Kinh bắc đã khiến hai
thầy trò vô cùng bất ngờ bởi đối lập với vẻ ngoài rách rưới, ẩn thỉu thì bên
trong lại là một tài năng dị thường với đủ nghề binh pháp cũng như năng lực
khái quát tình hình lúc đương thời. Sau vài cuộc đối ẩm, Hoàng Đình Kinh nhất
định mời bằng được người này về theo mình với vai trò một quân sư.
Sau
khi trở về quê hương một thời gian, được sự gợi ý của vị quân sư ông lại thực
hiện một chuyến đi nữa, lần này là sang Quảng Đông, Trung Quốc, vì bên đó đang
còn dư âm của cuộc khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc, ông mong muốn có thể học
hỏi thêm từ những người có chung tư tưởng , ở bên ấy ông tìm cách liên lạc với những người Việt
yêu nước khác, cũng như tìm kiếm sự giúp đỡ của người Tàu.
Cũng tại đây ông đã gặp tình yêu đầu của mình, con
gái một người bán thuốc dạo ( thực ra là người của TBTQ đang hoạt động dưới vỏ
bọc thường dân ), những khó khăn bởi
cuộc tình khác dân tộc cũng nảy sinh. Đó là một cuộc tình đẹp nhưng cũng nhiều
ngang trái khi cô gái quyết định trốn cha mẹ theo người yêu về Nam quốc…( đã có
một cuộc truy đuổi của người nhà cô gái nhằm ngăn cản chuyến hồi hương, mà cũng
là chạy trốn của cô gái, nhưng khi gặp nhau thì anh trai cô và Hoàng Đình Kinh
đã nhận ra chí khí của nhau và họ nhanh chóng trở thành những người tri kỷ ).
Mặc dầu vậy nhưng cô gái vẫn phải ở lại Bắc quốc
bởi cha cô vì buồn bực mà đổ bệnh nặng, chỉ mãi sau này họ mới được đoàn tụ
nhân một chuyến đi xuống phía Nam mà anh trai cô – là một thuộc tướng của Lưu
Vĩnh Phúc đưa một số vũ khí, của cải xuống phía Nam giúp đỡ cho nghĩa quân
Hoàng Đình Kinh.
CHƯƠNG III – HỘI QUÂN DƯỚI
TRƯỚNG CAI VÀNG
Chương
này nói về việc Hoàng Đình Kinh sau khi trở về quê quán, ông đã cùng với những
người tâm phúc xây dưng lực lượng với ý đồ kháng chiến lâu dài. Nhưng xét thấy mình chưa
đủ sức nên ông lại một lần nữa tạm biệt quê hương đem theo quân binh ( là những
người Thổ, mà sau này trong các cuộc chinh chiến họ nổi tiếng bởi sức khỏe dẻo
dai, tinh thần gan dạ, và đặc biệt là tài bắn nỏ bách phát bách trúng ) đến tham gia cuộc khởi nghĩa
của Cai Vàng – Nguyễn Thịnh ở Bắc Ninh.
Sẽ
có những trường đoạn nói về những người lính khi phải xa người thân, xa người
yêu, để một lòng đi theo Cai Kinh, một lòng vì nghĩa lớn.
Cũng
như một số người khác, thời gian đầu ông chưa được tin dùng, thậm chí một vài
kẻ xấu bụng ganh tỵ trước tài năng của ông, còn dèm pha, nói xấu ông. Chuyện
càng trầm trọng khi ông tha chết cho một viên tướng triều đình vốn có duyên nợ
ân tình, chỉ vì thời thế mà phải nương thân chốn quan trường. Vì chuyện ấy mà
ông bị Cai Vàng không tin dùng, chỉ cho ông một chức vụ nhỏ chuyên lo việc quân
lương, điều đó khiến ông hơi buồn lòng, các tâm phúc của ông đã từng khuyên ông
bỏ Cai Vàng đi tìm chủ khác.
Nhưng rồi với tài thao lược, trong một trận đánh
không cân sức ông đã lấy lại uy tín của mình, đồng thời những kẻ trước đây hãm
hại ông cũng bộc lộ sự hèn nhát. Chúng dự
tính phản bội lại chủ tướng rồi ra hàng, nhưng âm mưu đó đã bị ông phát giác và
tiêu diệt chúng. Hoàng Đình Kinh cứu được chủ tướng chạy về căn cứ an toàn.
Từ đây, ông được ngồi bàn việc cùng ban tham mưu, vạch kế
hoạch cho nhiều cuộc chiến đấu. Ông cũng phụ trách nhiều vị trí quan trọng trong
suốt cuộc kháng chiến. Tuy nhiên, về sau ông cũng nhận ra điểm yếu của Cai
Vàng, đó là trở nên quá nóng tính, điều này xảy ra sau khi ông bị những kẻ vốn
là tâm phúc phản bội – từ đó sinh ra
nghiêm khắc khác thường, vị này thường trừng phạt quân lính một cách nặng nề.
Đây cũng là một trong những lý do khiến nhiều toán quân đã bỏ ra đi.
Cụ thể nhất là cánh quân của Lê Nhẫn, một hậu thân của nhà Lê ở Thanh Hóa, vốn theo Nguyễn Thịnh từ những
ngày đầu khởi nghĩa, hôm ấy Nhai uống rượu say vô tình mạo phạm vợ Ba của Cai
Vàng, ngay lập tức ông này ra lệnh bắt giam Lê Nhai rồi đem chém, dù nhiều
tướng lĩnh đã hết lời can ngăn. Vị phó tướng của Lê thấy vậy liền nhân lúc được
điều sang Phú Bình, Thái Nguyên chặn giặc đã mang quân
bỏ đi.
Càng về sau lực lượng của Cai Vàng càng yếu, cùng lúc triều
đình lại tăng cường đàn áp, rồi Cai Vàng tử trận, sau cái chết của vị thủ lĩnh
này không lâu, Bà Ba liệu chừng khó có thể tiếp tục cuộc khởi nghĩa nên đã tuyên bố giải tán lực lượng vào một ngày cuối mùa
Thu.
Hoàng Đình Kinh từ giã nghĩa quân khi trong tay
chỉ còn hơn chục người tâm phúc.
Họ về lại Thuốc Sơn vào một đêm trăng suông.
CHƯƠNG IV – MÀI GƯƠM TRONG NÚI
Sau
khi về đến quê hương, Hoàng Đình Kinh có một thời gian nằm yên ngóng tình hình.
Lúc này giặc Pháp đang tiếp tục mở rộng cuộc xâm lược Đại Nam
Trong khi đó tầng lớp quan lại nhân khi loạn lạc
thì ra sức bóc lột dân chúng, bòn rút đến từng con vật nuôi trong nhà. Tệ mua quan bán chức cũng được dịp bùng phát, cứ một
ngàn quan tiền thì mua được chức cửu phẩm…
Tết nguyên đán năm
Tân Tỵ 1881, một đêm, sau khi tiễn người bạn cũ đang giữ một chức quan nhỏ ở
địa phương thường đến khuyên bảo ông hãy nhanh chóng quyết định về với triều
đình, kẻo mang tai họa…Lời khuyên của
người bạn khiến ông hết sức băn khoăn. Đang khi sải bước trong khuôn viên gia
đình bỗng ông giật mình khi trước mặt xuất hiện ba bóng đen. Sau vài đường kiếm họ vui
vẻ gọi tên ông.
Đó là những bộ tướng xưa của Cai Vàng, những người
đã cùng ông chiến đấu năm nào.
Sau cuộc tái ngộ, biết được thêm tình tình chung của
đất nước, Hoàng Đình Kinh quyết định dựng cờ khởi nghĩa tại tổng Thuốc Sơn, từ
đây ông chiêu mộ binh lính, cho người đi mua vũ khí, ngựa lừa…đêm đêm tiếng mài
gươm vang cả một vùng thung lũng rộng lớn.
Đó
là mùa Xuân năm 1882.
Trong
tiết trời ấm áp, khi hoa đào nở rực rỡ trên khắp các bản làng, Tổng Thuộc Sơn
mở hội lớn, giữa ba quân, trên đàn cao, trong mùi hương trầm thơm ngát, Hoàng
Đình Kinh áo mũ chỉnh tề dõng dạc đọc lời tuyên cáo chính thức dựng cờ, thu
phục nghĩa binh, cùng các thủ lĩnh, sỹ phu có chung chí hướng thề đánh đuổi Tây dương, diệt lũ quan tham,
nguyện dựng lại sơn hà vốn đang trên đà đổ nát.
Song song với việc chiêu binh mãi mã ông cho người đi khắp
nơi kết nối với các thủ lĩnh khác, tâm phúc của ông đã qua Thái Nguyên lên
tuyên Quang sang Quảng Ninh, Bắc Giang... thậm
chí là Trung Quốc để móc nối, thúc
đẩy liên minh kháng Pháp. Cũng dịp này người vợ Trung Hoa trong chuyến đi về
nước, đã làm được một việc hết sức ý nghĩa đó là thuyết phục được anh trai của
cô lúc này đã là một tướng của Lưu Vĩnh Phúc đồng ý giúp đỡ Cai Kinh huấn luyện
binh mã, mua thêm súng ống hiện đại của một lái buôn người Pháp.
Tay này
chuyên chở súng ống, đạn dược lậu, dọc sông Hồng sang tận Vân nam cung cấp cho
các cánh quân nổi loạn chống Thanh triều. Đổi lại bọn khởi nghĩa đem thuốc
phiện, sản vật rừng nhiệt đới bán cho hắn. Từ
đây á phiện sẽ qua Ma Cao, Thượng Hải thậm chí là Âu châu.
Khi quân đã mạnh, lương đã nhiều, ông quyết định
ra đánh đồn Than Muội, một đồn khá vững
chắc của Pháp nằm trên trục đường từ Đồng Mỏ lên thành Lạng.
Cuộc chiến đấu diễn ra ác
liệt , với nhiều tình tiết bi tráng…
Cũng trong những trận đánh này tài năng quân sự
của Cai Hai được dịp thể hiện, ông đã sử dụng nhiều kiến thức trong binh pháp
để công đồn ( cho người mang dê béo, rượu ngon
thường xuyên đến biếu quân Pháp nhân những dịp lễ tết khiến chúng mất
cảnh giác, mua chuộc binh lính trong đồn làm nội gián, tiến đánh khi binh lính
giặc không phòng bị - để rồi vào một đêm mưa lớn nghĩa quân đã tiến hành phá
đồn giặc...)
CHƯƠNG V - THU
PHỤC NHÂN TÂM
Sau
khi gây tiếng vang bởi chiến thắng Than Muội, Cai Kinh được nhiều người tìm
đến, có kẻ cứ thực tâm mà kéo theo nghĩa binh tìm vào gặp ông, có người lại
hoài nghi khi cho chân tay vào đến Thuốc Sơn dò la tin tức trước, lại có người
chẳng tin ông có đủ tài nên đã bày chuyện thử thách. ( vị này vờ gây tội ở nơi
ông quản lý, để bị bắt, rồi tìm cách được đưa đến gặp thủ lĩnh. Tại đây vị này
đã dùng tài học của mình đẻ đối đáp với với Cai Kinh, cả hai bên nói về Binh pháp
bàn đến cả nhân nghĩa, cả về mục đích của cuộc khởi binh… rồi họ cũng nhận ra
tài năng của đối phương nên cùng phục tài mà vái lạy nhau…Cai Kinh ra lệnh cởi
trói đưa tội nhân vào trong, tại đây vị nhân sỹ này mới tỏ thực thân phận…. Ông
vốn họ Vi người mạn Thái Nguyên… đoạn này được miêu tả với nhiều tình tiết hấp
dẫn.
Trong
số những người tìm về với Cai Kinh có nhân vật hết sức đặc biệt, đó là một người có tướng ngũ đoản, mắt sáng da nâu, võ nghệ
tuyệt luân, sức khỏe hơn người, đặc biệt ông có bài võ sáo vừa lãng mạn vừa
nguy hiểm. Trong những đêm trăng, ông
vừa luyện quyền vừa thổi sáo khiến ba quân đều nể phục. Ông là Trương
Văn Thám, một nhân tài hiếm gặp.
Vào
một ngày hội Xuân, Thám cùng ba kẻ tâm phúc đã trà trộn vào dòng người trảy hội
vùng Thuốc Sơn, ở đây với tinh thần thượng võ họ đã tham gia các trò đấu vật,
võ, thi bắn cung nỏ cùng với nhiều người khác…Thực ra
những hội thi này là do Cai Kinh tổ chức nhằm tìm kiếm nhân tài cho cuộc kháng
chiến.
Tất
cả những người thắng cuộc đều được đối đãi rất nồng hậu, sau đó họ bị bí mật
theo dõi, rồi dò la ý tứ, nếu thấy đồng chí hướng thì tìm cách lôi kéo về với
nghĩa quân. Việc làm này đã thu hút được nhiều người tài, nhưng đây cũng là một
sơ hở khi chính quyền lúc bấy giờ đã lặng lẽ cài được một số gián điệp vào tổ chức của Hoàng Đình Kinh.
Thám
nhanh chóng trở thành một trong những người được Cai Kinh tin dùng, để tỏ lòng
yêu mến ông đã cho đổi họ Trương của Thám ra họ mình
và đó chính là Hoàng Hoa Thám, một cái tên lẫy lừng sau này.
Thám cũng là người giết chết Đề Phức, kẻ phản bội đã chỉ điểm cho giặc lùng bắt Cai Kinh.
Trong kế hoạch mở rộng địa bàn cũng là phân tán sự
tấn công của giặc, hai năm sau Hoàng Hoa Thám được Cai Kinh phân công về vùng
Yên Thế - một nơi hiểm địa - để gây dựng phong trào kết hợp với trung tâm cuộc
khởi nghĩa.
Ngày
qua tháng lại nghĩa quân mỗi lúc một trở nên hùng mạnh.
Chương
VI – TRẬN ĐÁNH CẦU QUAN ÂM
Ở
chương này chúng ta sẽ được sống lại với những trận đánh suốt dọc một vùng đất từ
Bắc Giang lên đến xứ Lạng của Cai Kinh, khi Pháp đã đặt được một số đồn bốt ở
đây.
Một
trong những trận gây được tiếng vang lớn nhất là trận đánh tại Bắc Lệ hay còn
gọi là trận cầu Quan Âm. Đó là kết quả của liên minh quân sự giữa lính Thanh
triều và Thổ binh người Việt.
Thời
điểm này cũng là lúc xảy ra cuộc chiến Pháp – Thanh vì hai bên không thống nhất
được những thỏa thuận đã ký trong hòa ước Giáp Thân .
Nhà
Thanh cử Tổng đốc Quảng Đông là Phùng Tử
Tài đem binh mã tiến xuống Đại Nam
Có một nhân vật không thể
không nhắc đến ở giai đoạn này, đó là Lưu Vĩnh Phúc, một tướng tài vốn là hậu
nhân của phong trào Thái Bình Thiên Quốc, sau khi cuộc khởi nghĩa bị đàn áp ông
chạy sang Đại Nam trở thành một chiến tướng được nhà Nguyễn tin dùng, chính ông
đã có nhiều trận đánh kết hợp với các tướng nhà Nguyễn khiến cho người Pháp
thiệt hại nặng nề.
Sau vì thấy tài quân sự của ông, nhà Thanh lại mời
ông ra cộng tác và chẳng bao lâu ông trở thành một trụ cột về quân sự của Thanh
triều – Đây chính là người đã gặp Cai Kinh trong ngày chợ phiên ở Tổng Thuốc
Sơn những ngày ông còn thơ ấu.
Lưu vì mến tài, cảm nghĩa nên đã cử binh tướng cùng
phối hợp với Hoàng cùng đánh Tây, giữa Lưu tướng quân và Hoàng thủ lĩnh luôn có
một tấm chân tình ẩn hiện. Nhiều vũ khí hiện đại mà Hoàng Đình Kinh có được là
nhờ Lưu giúp đỡ.
Một
lần, trong một cuộc hội ngộ được tổ chức trên dãy Hữu Kiên, nơi có bạt ngàn núi
đồi, phong cảnh hữu tình cùng địa thế hiểm yếu với cư dân bản địa sống no đủ
bằng nghề chăn thả gia súc. Lưu Vĩnh Phúc đã trỏ vào đàn ngựa trắng đang thong
dong gặm cỏ mà rằng:
-
Tôi mong việc lớn
chóng thành để nơi nơi đâu cũng chỉ có một cảnh thanh bình thế kia…
Tháng 6 năm ấy ( 1884 ) trận đánh ác liệt đã diễn
ra suốt mười ngày đêm. Cánh quân do Cai Kinh chỉ huy chiến đấu anh dũng, diệt
và bắt giữ được nhiều quân địch, thu nhiều lừa ngựa, khí giới.
Cuộc khởi nghĩa của ông đã gây cho triều đình nhà
Nguyễn nhiều hao tổn, rất nhiều cuộc hành binh của cả người Pháp lẫn quan quân
nhà Nguyễn nhằm tiêu diệt nghĩa quân hầu như chỉ nhận lấy thất bại. Triều
Nguyễn, thậm chí là chính phủ Pháp đã phải hao tốn nhiều tâm sức đối với cuộc
khởi nghĩa
này.
Khi ấy cái tên Hoàng Đình Kinh đã vang khắp cõi.
CHƯƠNG VII – NẮNG RỌI NON CAO
Đây là chương cuối của cuốn sách.
Viết đến chương này, tự dưng tác giả thấy đâu đó man
mác một nỗi buồn, bởi dù rất tài giỏi nhưng đứng trước thời cuộc con người bỗng
trở nên nhỏ bé vô cùng .
Sau
một số trận đánh gây thiệt hại nặng cho Pháp, quân đội nhà Thanh, dưới sự điều
đình của hai nước Pháp - Thanh đã chính thức rút khỏi Đại Nam, để giặc Pháp
rảnh tay đối phó với những người yêu nước như Hoàng Đình Kinh.
Rồi
khi đồng minh quan trọng là Lưu Vĩnh Phúc cũng bị gọi về Bắc quốc, giặc Pháp
lại tăng cường trấn áp nghĩa quân, nhiều bộ tướng của Cai Kinh bắt đầu dao động, một số chạy
theo họ Lưu, một số ra hàng giặc, số khác bỏ trốn. Quân lương dần thiếu hụt,
hai năm liền cả một dải thuộc phủ Lạng Thương mất mùa khiến dân tình lâm cảnh
đói kém, kéo theo việc binh cũng bị ảnh hưởng trầm trọng.
Bị bao vây cô lập, Cai Kinh buộc phải dẫn thuộc hạ
chạy vào núi sâu cát cứ, tại đây, ông cho binh lính khai phá đất đai, mở thêm
ruộng nương, chăn nuôi gia súc nhằm mục đích nuôi quân.
Có
một chi tiết được lưu truyền trong dân gian đó là; sau một trận đánh, Cai Hai
về nghỉ trong một ngôi làng gần bến đò - làng Bến – thì xảy chuyện, bọn phản
bội vốn đã bị giặc mua chuộc từ trước nhân lúc ông say rượu ngủ quên đã ra tay
sát hại ông. Hoàng Đình Kinh thương tiếc em và cũng
đang trong lúc vận cùng thành ra thiếu sáng suốt, đã ra lệnh tàn sát dân làng
ấy một cách dã man. Vì chuyện đó mà nhiều người đã quay sang chống lại ông,
khiến việc lớn càng lúc càng đi nhanh đến giai đoạn thoái trào.
Cũng thời điểm này, một vài kẻ cơ hội đã xuất
hiện, từ những tư thù cá nhân dẫn đến tư tưởng bắt đầu lung lay khi lợi ích bắt
đầu bị đe dọa bọn chúng tìm cách móc nối với giặc hòng tìm sự yên ổn cho bản
thân. Lĩnh Thảnh là một trong số ấy, vốn từng bị Cai Hai khiển trách vì hèn
nhát – Thảnh đã bỏ chạy khỏi vị trí khi nghĩa quân bị bao vây dẫn đến tổn thất
cho một trận đánh năm xưa.
Nuôi mối thù, giờ đây khi nghĩa quân gặp khó khăn
Thảnh lại càng lo lắng cho quyền lợi của mình. Hắn cho người đi người đi gặp giặc
Pháp, lên kế hoạch cho một cuộc vây bắt Hoàng Đình Kinh, mà hắn sẽ giữ vai trò
nội gián.
Nhưng rồi với sự khôn ngoan cộng với mệnh trời,
trận ấy vị thủ lĩnh đã chạy thoát, Lĩnh Thãnh gian manh liền lấy đầu một nghĩa
bĩnh chết trận giả đò là đầu của thủ lĩnh hòng lừa quan thầy. Nhưng Thảnh làm
sao qua được mắt bọn giặc vốn quá lọc lõi, với tội lừa dối Thảnh đã nhận một
kết cục không thể thảm hơn, bởi chính bàn tay của quan thầy. Trước khi chết bởi
loạt đạn bắn từ sau lưng khi vừa mới lãnh hơn mười lạng vàng từ dinh quan ba
trước đó ít phút Thảnh còn kịp thốt lên; Kẻ thức thời hóa ra không phải là tuấn
kiệt...Như hắn vẫn thường tâm đắc; kẻ thức thời mới là tuấn kiệt!
Trong
những ngày gian khổ ấy ông thường cùng đám thủ hạ thân tín đi thám hiểm miền
đất mới, mong tìm thêm những vùng hiểm địa để kháng chiến lâu dài, một lần như
thế, cả bọn bị lạc đường, loanh quanh mãi mà không ra khỏi rừng, đi hướng nào
cuối cùng cũng chỉ quay lại cái hồ nước xanh thẳm, sâu hút giữa bạt ngàn cổ
thụ, sau bỗng xuất hiện một cụ già gánh củi từ trong núi đi ra, người này tướng
mạo khác thường, da dẻ hồng hào, ánh mắt tinh nhanh, vừa đi vừa đọc những câu
kỳ dị:
Tự cổ tiền nhân chẳng nói rồi
Tam cách khuyết một cũng đành
thôi.
Nẻo về chốn ấy không xa lắm
Chỉ hận trời xanh những hẹp
lòng.
Thấy lạ, Cai Kinh bèn cho mời
cụ lại, rồi thắc mắc về bài thơ, nhân cũng để hỏi đường.
Cụ già vuốt chòm râu bạc rồi
cười ha hả:
- Có
gì đâu, lão vốn ở miền này đã lâu nên nghiệm ra như vậy, trong trời đất hễ
thiếu một trong ba thứ, hoặc Thiên hoặc Địa hoặc Nhân thì trăm việc khó thành,
tướng quân đã có được Nhân cũng có cả Địa nhưng thiếu hẳn Thiên thời, chỉ e đại
sự chẳng được thêm mấy nỗi… à mà thôi, cũng muộn rồi, lão xin đi trước…
Nói xong, ông lão thủng thẳng gánh bó củi lên vai
rồi cứ nhằm hồ nước mà đi xuống, thoáng chốc đã tan mờ như sương khói. Cả bọn khi ấy mới biết là thần, thảy đều kinh hãi cùng
sụp lạy.
Việc
được giữ kín, nhưng Cai Kinh đã thấu
mệnh Trời, ít lâu sau ông cho mở tiệc khao quân rồi tuyên bố bãi binh, ai về
nhà nấy, mỗi người được cấp chút tiền bạc về quê làm ruộng, chấm dứt đời binh
nghiệp.
Chỉ còn một doanh quân kiên
quyết không chịu rời đi, họ thề sẽ cùng thủ lĩnh chiến đấu đến hơi thở cuối
cùng.
Mùa
Thu năm Mậu Tý – 1888. Giặc tổ chức một cuộc tấn công quy mô vào sào huyệt của
Hoàng Đình Kinh, cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt, nhưng vì tương quan
lực lượng quá chênh lệch, nên phần lớn nghĩa quân đều hy sinh.
Hoàng
Đình Kinh dẫn theo vài người thủ hạ chạy vào rừng sâu, cả nhóm người bị thương,
kẻ mệt mỏi chạy đến chiều thì dừng lại. Nhìn quanh thì đã thấy ở bên cạnh hồ nước
hôm nào. Đám thủ hạ đang lúc vừa mệt vừa đói mơ mơ màng màng, bỗng nghe một
tiếng sấm nổ vang rồi nước hồ phụt lên rất mạnh, tạo thành những đợt sóng lớn
vô cùng kỳ dị. Khi trời yên trở lại họ không thấy thủ lĩnh đâu nữa.*
Lúc bấy giờ trời đất đang âm u bỗng trở nên quang
đãng, nắng rực rỡ chiếu khắp miền non cao.
Hết.
Lạng Sơn mùa Hạ năm 2015.
Tác giả Bế Mạnh Đức. Sđt: 01296201579
Email ; bemanhduc@gmail.com
Facebook: Be bemanhduc
*: Về cái chết của ông có nhiều dị bản, tác giả
đang nghiên cứu tìm kiếm một kết thúc hợp lý nhất, nhưng dù có thế nào thì tên
tuổi của ông sẽ vẫn sống mãi cùng non sông đất nước.
